مطالب جدید هر روز در اینجا

مقالات و مطالب پزشکی جدید

در اینجا مقالات و اخبار مربوط به حوزه پزشکی را مشاهده می نمایید


45bigImage-نقش-ید.jpg
۷ مرداد, ۱۴۰۰

ید چیست و چه کاربردی دارد؟

ید نوعی ماده معدنی است که به صورت طبیعی در خاک زمین و آب دریا یافت می‌شود. آب شور و مواد غذایی گیاهی معمولا به عنوان مهم‌ترین منابع غذایی ید شناخته می‌شوند و این ماده معدنی به وفور در نمک ید دار یافت می‌شود.

به دلیل خواص زیاد ید برای بدن، مصرف آن برای حفظ سلامتی بسیار ضروری بوده و ید کافی حتما باید از طریق رژیم غذایی دریافت شود.

نقش ید در بدن چیست؟

همانطور که عنوان شد، ید نقش زیادی در سلامت بدن ایفا می‌کند که از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
رشد مناسب جنین در دوران باردرای

زنان باردار به میزان بیشتری از ید نیاز دارند زیرا مصرف ید با رشد مغز جنین رابطه مستقیمی دارد. در یک مطالعه نشان داده شد کودکانی که مادران آن‌ها در دوران بارداری با کمبود ید مواجه بوده‌اند، معمولا با ضریب IQ و سایر معیارهای هوش پایین‌تر متولد می‌شوند.

بهبود سلامت تیروئید کاهش خطر گواتر

غده تیروئید که در جلوی گلو انسان قرار دارد، به تنظیم هورمون‌ها کمک می‌کند. این هورمون‌ها هستند که متابولیسم، سلامت قلب و خیلی موارد دیگر را کنترل می‌کنند.

غده تیروئید برای تولید هورمون تیروئید به ید نیاز دارد و بدون ید ممکن است که میزان این هورمون در بدن کاهش پیدا کرده و به کم‌کاری تیروئید منجر گردد.

مصرف ید همچنین با بیماری گواتر نیز مرتبط است. گواتر به شرایطی گفته می‌شود که در آن تیروئید از اندازه معمول خود بزرگ‌تر شود. بزرگ شدن تیروئید ممکن است بر اثر هر دو شرایط کم کاری و پر کاری تیروئید رخ دهد.

گره‌های تیروئید غیر‌ سرطانی (کیست‌ها) نیز می توانند باعث بزرگ شدن غده تیروئید شوند.

اما در بسیاری از موارد، تیروئید مستقیما به دلیل کمبود ید تغییر اندازه می‌دهد.

مدیریت تیروئید پر کار

نوعی از ید که به نام ید رادیواکتیو یا رادیو ید شناخته می‌شود ممکن است در درمان تیروئید پرکار مفید باشید. ید رادیواکتیو در واقع نوعی دارو است که به صورت خوراکی مصرف می‌شود و کار آن این است که سلول‌های اضافی تیروئید را از بین برده و به کاهش میزان اضافی هورمون تیروئید کمک می‌کند.

البته، ید رادیواکتیو حتما باید تحت نظارت پزشک مصرف گردد زیرا مصرف بی رویه آن می‌تواند عوارضی جدی، از جمله از بین بردن بیش از اندازه سلول‌های تیروئید را به همراه داشته باشد.

سایر مزایای ید برای بدن

علاوه بر موارد عنوان شده، ید برای بهبود عملکرد شناختی، درمان بیماری پستان فیبروکیستیک، درمان عفونت‌ها و بهبود وزن هنگام تولد نوزاد مفید بوده از ید رادیواکتیو برای نیز در مراحل درمان سرطان تیروئید استفاده می‌شود.

مواد غذایی حاوی ید

جلبک دریایی (Seaweed) بیشتر از هر ماده غذایی دیگری دارای ید می باشد، به طوری که یک گرم از آن می تواند بیش از چندین برابر نیاز روزانه انسان را برآورده سازد. از دیگر منابع غنی ید می توان به ترتیب از ماهی کاد (Cod)، ماست ساده (plain)، شیر، پنیر، تخم مرغ، میگو و سایر غذاهای دریایی نام برد. منابع گیاهی دارای مقادیر کمتری ید می باشند.

به علت اهمیت ید در رژیم غذایی، این ماده نه تنها به نمک طعام افزوده می شود (نمک ید دار)، بلکه به مواد غذایی دیگری مانند نان، ماکارونی و سریال صبحانه نیز اضافه می گردد. بیشتر ید اضافی موجود در رژیم روزانه، در غده تیروئید ذخیره می گردد. در صورت عدم دریافت ید کافی، این ذخیره می تواند تا چندین ماه نیاز بدن را تامین نماید، ولی پس از آن علائم کمبود ید ظاهر می گردند.

میزان مورد نیاز روزانه ید به بدن

این نیاز بر اساس سن متفاوت است، ولی به طور کلی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میکروگرم متغیر است. نیاز هر دو جنس به ید یکسان می باشد، ولی نیاز زنان در زمان حاملگی حدود ۲۲۰ میکروگرم و در زمان شیردهی بیشتر و در حدود ۲۹۰ میکروگرم در روز می باشد. اغلب افراد در ایالات متحده، مقادیر کافی ید را در رژیم روزانه خود دریافت می نمایند و در نتیجه نیازی به دریافت ترکیبات مکمل ندارند. برای دریافت ید مورد نیاز روزانه تنها کافیست ترکیبی از منابع غذایی ذکرشده در بالا را به صورت روزانه مصرف نمود.

عوارض کمبود ید

کمبود ید در دوران حاملگی باعث اختلال در رشد و تکامل جنین می گردد و متاسفانه کمبود ید، شایع ترین علت تولد کودکان با عقب افتادگی ذهنی (Mental Retardation) در جهان است که به سادگی قابل پیشگیری می باشد. کمبود این ماده در دوران نوزادی و کودکی نیز باعث اختلالات رشد و تکامل می گردد.

در سنین بالاتر، کمبود ید باعث بزرگ شدن غیرطبیعی غده تیروئید و برجستگی آن در ناحیه جلوی گردن می شود که به آن گواتر (Goiter) می گویند. بزرگ شدن غده تیروئید (بر اثر کمبود ید) به این علت صورت می گیرد که با افزایش میزان خونی که از این غده می گذرد، کمبود ید را جبران نماید. در صورت ادامه کمبود ید، فرد دچار کم کاری غده تیروئید یا Hypothyroidism می شود.
چه کسانی بیشتر در خطر کمبود ید قرار دارند؟

بیشتر ذخیره ید در کره زمین در اقیانوس ها می باشد و میزان کمی از آن در خاک یافت می شود. از سوی دیگر هر چه از اقیانوس ها دور می شویم، میزان ید موجود در خاک کمتر نیز می گردد. از این رو گیاهانی که در مناطق کوهستانی رشد می کنند، دارای مقادیر ناچیزی از ید می باشند و افراد ساکن در این مناطق در معرض خطر کمبود ید هستند.

به همین دلیل، بالاترین میزان کمبود ید در جهان در افراد ساکن در رشته کوههای هیمالیا، آلپ وآند دیده می شود. خوشبختانه با اجرای برنامه های ملی افزودن ید به نمک و غذاها، کمبود ید در آمریکا به ندرت دیده می شود، ولی هنوز حدود بیش از دو میلیارد از جمعیت جهان در مناطقی زندگی می کنند که کمبود ید در آن مناطق شایع است. این افراد باید حتما از نمک یددار و یا غذاهای حاوی ید کافی استفاده نمایند، تا از خطر کمبود ید در امان بمانند. زنان حامله نیز باید مقادیر کافی ید را در رژیم روزانه خود دریافت کنند.

عوارض مصرف بیش از حد ید

مصرف بیش از حد ید (مانند کمبود آن) می تواند باعث گواتر و به دنبال آن کم کاری غده تیروئید یا Hypothyroidism گردد. علت این است که مصرف بیش از حد ید باعث افزایش ترشح هورمون محرک غده تیروئید یا TSH (Thyroid Stimulating Hormone)، کاهش تولید هورمون های تیروئید و ایجاد گواتر می شود. برای افرادی که به دلیل کمبود شدید ید برایشان داروهای حاوی ید تجویز می گردد، خطر مسمومیت با ید وجود دارد. علائم مسمومیت به شکل سوزش دهان، گلو ومعده، تب، حالت تهوع و استفراغ، اسهال، درد شکمی، نبض ضعیف و در موارد شدیدتر رفتن به حالت کما می باشد.

به طور خلاصه توصیه می گردد که ید مورد نیاز بدن به صورت ترکیبی از منابع غذایی ذکرشده و نمک ید دار تامین شود، تا افراد از خطر کمبود ید در امان بمانند. اهمیت این موضوع در زنان حامله و در زمان شیردهی بیشتر می باشد.
کلام آخر

ید یکی از مواد معدنی مهم برای بدن است که در سلامتی تیروئید، کاهش ریسک گواتر، مدیریت کارکرد بیش از اندازه غده تیروئید، درمان سرطان تیروئید و بهبود سلامت نوزاد در دوران بارداری نقشی اساسی دارد. با این حال، ید نباید بیش از اندازه مورد استفاده قرار گیرد و مصرف بیش از اندازه این ماده غذایی موجب مشکلاتی جدی برای سلامتی خواهد شد. جلبک دریایی، ماهی کاد، شیر و تخم مرغ از اصلی‌ترین منابع غذایی ید هستند.






مشاوره آنلاین

اکنون با ما تماس بگیرید

دکتر نغمه فاطمی – متخصص داخلی ( غدد) – فارغ التحصیل دانشگاه شهید بهشتی


تماس با ما

(درصورت نیاز به مشاوره یا ویزیت انلاین به واتس اپ ۰۹۱۲۹۴۲۹۸۶۱ پیام دهید، در اسرع وقت با شما هماهنگی های لازم انجام خواهد شد)



رزرو نوبت

026-32261093



دکتر نغمه فاطمی
دنبال کنید

فعالیت ما را

در شبکه های اجتماعی



تمامی حقوق برای دکتر نغمه فاطمی محفوظ است . ©

دکتر نغمه فاطمی
WeCreativez WhatsApp Support
دکتر نغمه فاطمی هستم، متخصص بیماری های داخلی آماده مشاوره و پاسخگوی سوالات شما هستم.
👋 سلام، چطور میتونم کمکتون کنم؟